Renoveren begint met de juiste materiaalkeuze. Welke materialen je voor een renovatie nodig hebt, hangt af van wat je aanpakt: de gevel, de vloer, de muren of de isolatie. In dit artikel lees je per onderdeel welke materialen gangbaar zijn en waar je op moet letten bij je keuze.
Waarom de materiaalkeuze zo bepalend is
Verkeerde materialen kosten je later meer geld en moeite. Een muur die je opnieuw pleistert met het verkeerde product, kan scheuren of slecht hechten. Een vloer die niet bij de ondergrond past, kan bewegen of piepen. Goede materialen sluiten aan bij wat er al staat. Kijk dus eerst goed wat er in je woning aanwezig is, voordat je iets aankoopt.
Ecobouwers adviseren om bij een renovatie eerst grondig te bekijken welke bestaande materialen je kunt bewaren. Wat je niet hoeft te vervangen, hoef je ook niet te kopen. Dat spaart geld en is beter voor het milieu.
Welke materialen voor renovatie van de gevel?
Een gevelrenovatie vraagt om meerdere lagen materiaal, elk met een eigen taak. De basisopbouw ziet er meestal zo uit:
- Contactlaag: zorgt voor hechting tussen de ondergrond en de volgende laag. Dit is vaak een primer of hechtmortel.
- Reparatiemortel: vul je hiermee scheuren en beschadigde plekken op voordat je verder gaat.
- Plamuur of egaliseerlaag: maakt het oppervlak glad en klaar voor afwerking.
- Afwerklaag of gevelverf: geeft de gevel zijn definitieve uiterlijk en beschermt tegen vocht en weersinvloeden.
Wil je ook isoleren, dan voeg je een isolatieplaat toe achter of voor de gevel. Veelgebruikte isolatiematerialen voor gevels zijn minerale wol en EPS (piepschuimplaten). Minerale wol is dampopen en laat vocht ontsnappen. EPS is goedkoper en makkelijker te verwerken.
Materialen voor vloeren en wanden
Bij het renoveren van vloeren kies je uit hout, beton, tegels of een gietvloer. Massief houten vloeren zijn warm en duurzaam, maar reageren op vocht en temperatuurwisselingen. Laminaat is goedkoper en makkelijker te leggen, maar minder slijtvast op de lange termijn. Tegels zijn sterk en vochtbestendig, ideaal voor keuken en badkamer.
Voor wanden gebruik je bij bestaand metselwerk vaak een kalkpleister of gipspleister. Kalkpleister ademt goed en is geschikt voor oudere woningen waar de muren moeten kunnen drogen. Gipspleister is sneller droog en makkelijker te verwerken, maar minder geschikt in vochtige ruimtes.
Isolatiematerialen: klassiek of biobased?
Isolatie is bij de meeste renovaties een groot onderdeel. De keuze is breed. Klassieke materialen zijn glaswol, steenwol en EPS. Ze zijn goedkoop, breed verkrijgbaar en goed getest. Steenwol heeft als voordeel dat het ook brandwerend is.
Biobased materialen winnen terrein. Denk aan hennepvezel, houtvezel, cellulosevlokken en schapenwol. Deze materialen zijn gemaakt van natuurlijke grondstoffen en hebben een lagere milieubelasting dan synthetische alternatieven. Onderzoek van TU Delft laat zien dat biobased en circulaire materialen bij renovaties goed inzetbaar zijn, ook bij historische gebouwen.
Biobased isolatie is meestal iets duurder in aanschaf, maar kan op de lange termijn goed presteren. Let wel op de dampregulatie: sommige biobased materialen zijn dampdoorlatend, wat gunstig is voor oudere constructies.
Duurzame keuzes en hergebruik
Duurzaam renoveren betekent niet alleen nieuwe materialen kopen. Het begint met kijken wat je kunt hergebruiken. Oude bakstenen, balken, deuren en tegels zijn vaak prima opnieuw te gebruiken, soms zelfs mooier dan nieuw.
Koop je nieuw, kies dan bij voorkeur voor materialen met een milieukeur of een lage CO2-uitstoot. Vraag bij de leverancier naar de milieuverklaring van het product. Let ook op de levensduur: een materiaal dat langer meegaat, is vaker de betere keuze, ook als het wat meer kost bij aanschaf.
Praktische checklist: materialen kiezen voor jouw renovatie
- Breng eerst in kaart welke onderdelen je gaat renoveren: gevel, dak, vloer, wanden of isolatie.
- Bekijk welke bestaande materialen je kunt bewaren of hergebruiken.
- Kies materialen die passen bij de leeftijd en het type van je woning.
- Let op dampregulatie, zeker bij oudere woningen: gebruik geen dichte materialen op dampopen muren.
- Vergelijk klassieke en biobased isolatiematerialen op prijs, duurzaamheid en toepasbaarheid.
- Koop voor gevelwerk altijd de juiste lagen in de juiste volgorde: contactlaag, reparatiemortel, afwerking.
- Vraag bij twijfel advies aan een aannemer of bouwadviseur voor jouw specifieke situatie.
Klaar om te beginnen
De materialen voor renovatie die jij nodig hebt, hangen volledig af van wat je aanpakt en hoe oud je woning is. Begin met een goede inventarisatie, bewaar wat nog goed is en maak een bewuste keuze tussen klassiek en biobased. Zo renoveer je niet alleen effectief, maar ook slim en toekomstgericht.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen gipspleister en kalkpleister bij renovatie?
Gipspleister is snel droog en makkelijk te verwerken, maar niet geschikt voor vochtige ruimtes. Kalkpleister is dampdoorlatend en ademt goed, wat het bij oudere woningen een betere keuze maakt. In een badkamer of kelder kies je eerder voor een vochtbestendige pleistersoort.
Kan ik bij een renovatie ook biobased isolatie gebruiken?
Biobased isolatie, zoals houtvezel, hennep of cellulosevlokken, is goed bruikbaar bij renovaties. Het is een duurzaam alternatief voor glaswol of EPS. Let wel op de dampregulatie van je constructie: biobased materialen zijn vaak dampdoorlatend, wat gunstig is bij oudere muren maar vraagt om de juiste opbouw.
Welke materialen zijn geschikt voor het renoveren van een oude gevel?
Voor het renoveren van een oude gevel gebruik je doorgaans een contactlaag voor hechting, reparatiemortel voor scheuren en beschadigingen, en een afwerklaag of gevelverf als bescherming. Wil je ook isoleren, dan voeg je een isolatieplaat toe, bijvoorbeeld van minerale wol of EPS.
Is het zinvol om bij renovatie bestaande materialen te hergebruiken?
Hergebruik van bestaande materialen is zeker zinvol. Oude bakstenen, balken, tegels of deuren zijn vaak nog goed bruikbaar en kunnen geld besparen. Controleer altijd eerst de staat van het materiaal voor je besluit of hergebruik verantwoord is.
