Een wond schoonmaken doe je met schoon kraanwater. Spoel de wond rustig uit met water, zonder zeep of andere middelen toe te voegen. Dat is de meest veilige en effectieve manier om vuil en bacteriën uit een verse wond te spoelen.
Hoe schoonmaken stap voor stap
Volg deze volgorde bij het schoonmaken van een wond:
- Was eerst je handen grondig met water en zeep, zodat je geen extra bacteriën in de wond brengt.
- Houd de wond direct onder de kraan, of doe kraanwater in een schone beker en spoel hiermee de wond voorzichtig uit.
- Spoel minstens 1 tot 2 minuten door, zodat los vuil, zand of gruis goed weggespoeld wordt.
- Dep de wond daarna droog met een schone doek of steriel gaasje. Wrijf niet, want dat beschadigt het weefsel.
- Dek de wond af met een pleister of een steriel verband.
Waarom alleen water en geen zeep?
Zeep kan het beschadigde weefsel in de wond extra prikkelen en het herstel vertragen. Bij het schoonmaken van een wond wil je het gebied zo rustig mogelijk houden. Kraanwater is zacht genoeg om vuil weg te spoelen zonder de wond verder te irriteren. Jodium, alcohol of waterstofperoxide zijn ook af te raden: deze middelen doden weliswaar bacteriën, maar beschadigen tegelijk de cellen die de wond moeten herstellen.
Wanneer is spoelen met water niet genoeg?
Soms zit er vuil diep in de wond dat niet mee spoelt. Probeer dan een vuiltje voorzichtig weg te deppen met een schoon gaasje. Zit iets echt vast of diep, druk er niet op en probeer het niet zelf te verwijderen. Ga dan naar de huisarts of een EHBO-post.
Is de wond groot, diep of rafelig? Of bloedt die hevig? Dan is spoelen met water een eerste stap, maar heb je daarna medische hulp nodig. Hetzelfde geldt voor wonden van dieren of mensen, wonden met roestig metaal en wonden bij mensen die bloedverdunners gebruiken.
Wond schoonmaken bij kinderen
Bij kinderen is het spoelen met kraanwater precies hetzelfde. Het grote verschil is dat spoelen soms pijnlijk of eng voelt. Laat een kind de beker zelf vasthouden als dat helpt, of spoel rustig met een flesje water. Alcohol of jodium zijn ook bij kinderen af te raden. Een rustige aanpak maakt het makkelijker om de wond goed schoon te krijgen zonder extra stress.
Wat doe je daarna?
Na het spoelen dep je de wond droog en dek je hem af. Een gewone pleister werkt prima bij kleine wonden. Bij grotere wonden gebruik je een steriel gaasje met hechtpleister of een wondverband. Vervang het verband dagelijks of zodra het nat of vies wordt. Houd de wond de komende dagen in de gaten op tekenen van infectie: roodheid die groter wordt, warmte, zwelling, pus of koorts zijn redenen om een arts te bellen.
Schoonmaken met water klinkt eenvoudig, maar het is echt de beste eerste stap bij de meeste wonden. Houd het simpel: water spoelt, droogdeppen beschermt en een verband houdt de wond schoon terwijl die geneest.
